నేషనల్ టైగర్ కన్జర్వేషన్ అథారిటీ (NTCA) అనేది భారతదేశంలో పులుల సంరక్షణకు అత్యున్నత సంస్థ. అడవిలో అయినా లేదా జూ (Zoo) లో అయినా, ఒక పులి చనిపోయినప్పుడు NTCA నిర్దేశించిన అత్యంత కఠినమైన Standard Operating Procedure (SOP) ను పాటించడం తప్పనిసరి. ఒక పులి చనిపోయినప్పుడు NTCA స్పందించే తీరు మరియు అనుసరించే నిబంధనలు ఇవే..
1. తక్షణ సమాచారం (Immediate Reporting)
పులి చనిపోయిన వెంటనే జూ అధికారులు ఆ సమాచారాన్ని NTCA మరియు సెంట్రల్ జూ అథారిటీ (CZA) కు నివేదించాలి. దీనివల్ల మరణం వెనుక ఏదైనా కుట్ర లేదా వేటగాళ్ల హస్తం ఉందా అనే కోణంలో ప్రాథమిక అంచనాకు వస్తారు.
2. పోస్టుమార్టం ప్రోటోకాల్ (Post-Mortem Protocol)
పులి మృతదేహానికి పోస్టుమార్టం కేవలం ఒక్క డాక్టర్ మాత్రమే చేయకూడదు.కనీసం ముగ్గురు సభ్యులతో కూడిన కమిటీ (వెటర్నరీ డాక్టర్లు, ఫారెస్ట్ ఆఫీసర్లు మరియు NTCA ప్రతినిధి లేదా ఒక స్వచ్ఛంద సంస్థ సభ్యుడు) సమక్షంలో ఇది జరగాలి.
OWLS సభ్యులం కాబట్టి, ఇలాంటి సందర్భాల్లో పారదర్శకత కోసం స్వచ్ఛంద సంస్థల ప్రతినిధులను సాక్షులుగా పిలిచే అవకాశం ఉంటుంది.
3. వీడియోగ్రఫీ మరియు ఫోటోగ్రఫీ
పోస్టుమార్టం ప్రక్రియ మొత్తాన్ని వీడియో తీయడం మరియు ప్రతి అవయవాన్ని ఫోటో తీయడం తప్పనిసరి. ఈ ఆధారాలను NTCA కి పంపాలి. ఏవైనా అనుమానాలు వస్తే NTCA మళ్ళీ విచారణకు ఆదేశిస్తుంది.
4. అవయవాల నమూనాల సేకరణ (Sample Collection)
మరణానికి గల కచ్చితమైన కారణాన్ని తెలుసుకోవడానికి గుండె, ఊపిరితిత్తులు, కాలేయం వంటి ముఖ్య అవయవాల నమూనాలను సేకరించి, వాటిని ఫొరెన్సిక్ ల్యాబ్లకు (ఉదాహరణకు: IVRI బరేలీ లేదా CCMB హైదరాబాద్) పంపిస్తారు.
5. కళేబరం దహనం (Carcass Disposal)
పులి చనిపోయాక దాని గోళ్లు, చర్మం లేదా పళ్ళు అక్రమ రవాణా కాకుండా ఉండటానికి NTCA చాలా కఠినంగా ఉంటుంది.
అధికారులందరి సమక్షంలో పులి మృతదేహాన్ని పూర్తిగా దహనం (Burning) చేయాలి. పూడ్చిపెట్టడం (Burying) సాధారణంగా అనుమతించరు, ఎందుకంటే భవిష్యత్తులో ఎవరైనా తవ్వి అవయవాలను దొంగిలించే అవకాశం ఉంటుంది.
6. మరణానికి గల కారణంపై విశ్లేషణ
వరుసగా పులులు చనిపోతుంటే (మీరు చెప్పినట్టు కాకతీయ జూలో జరిగినట్టు), NTCA దీనిని సీరియస్గా తీసుకుంటుంది. జూలో నిర్వహణ లోపాలు ఉన్నాయా? వాతావరణం సరిపడటం లేదా? లేక వైద్య సహాయంలో నిర్లక్ష్యం జరిగిందా? అనే అంశాలపై నివేదిక కోరుతుంది.
జూ అధికారులను ఈ పోస్టుమార్టం నివేదిక (Post-mortem report) వివరాలను అడిగే హక్కు ఉంటుంది. ఒకవేళ నిర్వహణలో లోపాలు ఉన్నాయని అనిపిస్తే.. NTCA కి నేరుగా ఫిర్యాదు చేయవచ్చు.