2026–27లో సంభవిస్తున్న “సూపర్” ఎల్ నినో ఒక గ్లోబల్ వాతావరణ దృగ్విషయం అయినప్పటికీ, దాని ప్రభావం ప్రాంతీయ స్థాయిలో వ్యవసాయం మరియు వాతావరణంపై అత్యంత తీవ్రంగా అనుభవించబడుతుంది.
భారతదేశం వంటి మాన్సూన్ ఆధారిత దేశంలో, ఎల్ నినో ప్రభావం ప్రధానంగా వర్షపాతం లోపం, ఉష్ణోగ్రతల పెరుగుదల, వాతావరణ అస్థిరత రూపంలో కనిపిస్తుంది. శాస్త్రీయంగా చూస్తే, పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల పెరుగుదల వాతావరణ సర్క్యులేషన్ను మార్చి, భారత మాన్సూన్ గాలుల బలహీనతకు దారితీస్తుంది. దీనివల్ల మేఘాల ఏర్పాటులో తగ్గుదల, అసమాన వర్షపాతం, మరియు దీర్ఘకాలిక ఎండలు సంభవిస్తాయి. ఈ వాతావరణ మార్పులు భూభాగ జీవావరణ వ్యవస్థలపై శ్రేణి ప్రభావాలను కలిగిస్తాయి.
నేల తేమ (సాయిల్ మొయిస్చర్) తగ్గిపోవడం వల్ల పంటల మొలక, పెరుగుదల దశలు తీవ్రంగా ప్రభావితమవుతాయి. అదే సమయంలో అధిక ఉష్ణోగ్రతలు మొక్కలలో ట్రాన్స్పిరేషన్ రేటును పెంచి నీటి అవసరాన్ని మరింత పెంచుతాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో పంటలు “వాటర్ స్ట్రెస్” మరియు “హీట్ స్ట్రెస్”కు లోనవుతాయి, దీని ఫలితంగా దిగుబడులు తగ్గిపోతాయి. భూగర్భ జలాల రీచార్జ్ తగ్గిపోవడం వల్ల బోర్లు ఎండిపోవడం, సాగునీటి ఖర్చులు పెరగడం వంటి సమస్యలు మరింత తీవ్రమవుతాయి.
నీటి వ్యవస్థల పరంగా చూస్తే, రిజర్వాయర్లు మరియు నదులలో నీటి నిల్వలు తగ్గడం వలన సాగునీటి సరఫరా అస్థిరంగా మారుతుంది. హైడ్రాలజికల్ సైకిల్లో ఈ అంతరాయం వ్యవసాయ ఉత్పత్తి మాత్రమే కాకుండా గ్రామీణ జీవన విధానాన్ని కూడా ప్రభావితం చేస్తుంది. నీటి కొరత వల్ల పంటల ఎంపిక మారాల్సి వస్తుంది, పశుపోషణపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది, మరియు మొత్తం గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థలో అస్థిరత ఏర్పడుతుంది. ఈ పరిస్థితులను ఎదుర్కోవడానికి శాస్త్రీయ వ్యవసాయ పద్ధతులు అత్యవసరం.
మొదటిది, పంటల మార్పిడి (క్రాప్ రొటేషన్) మరియు పంటల వైవిధ్యం (క్రాప్ డైవర్సిఫికేషన్) వ్యవసాయంలో అత్యంత ముఖ్యమైన శాస్త్రీయ పద్ధతులు. ఒకే పంటను నిరంతరం సాగు చేయడం వల్ల నేలలో పోషకాలు తగ్గిపోతాయి మరియు పురుగులు, వ్యాధులు పెరుగుతాయి. కానీ పంటల మార్పిడి ద్వారా నేల సారవంతత కాపాడబడుతుంది,
సహజంగా పోషకాలు తిరిగి పునరుద్ధరించబడతాయి. అలాగే పంటల వైవిధ్యం ద్వారా రైతులు ఒకే పంటపై ఆధారపడకుండా ప్రమాదాన్ని తగ్గించుకోవచ్చు. అధిక నీరు అవసరమయ్యే వరి, చెరకు వంటి పంటల బదులుగా తక్కువ నీరు అవసరమయ్యే జొన్న, సజ్జ, రాగి, పెసలు, కంది వంటి పంటలను సాగు చేయడం ఎల్ నినో వంటి ఎండకాల పరిస్థితుల్లో ఎంతో ఉపయోగకరం. ఇది నీటి వినియోగాన్ని తగ్గించడమే కాకుండా రైతుకు స్థిరమైన దిగుబడిని అందిస్తుంది.
రెండవది, నీటి యాజమాన్య పద్ధతులను శాస్త్రీయంగా అమలు చేయడం ఎల్ నినో వంటి వాతావరణ అస్థిరత పరిస్థితుల్లో అత్యంత కీలకం. నీటి లభ్యత తగ్గే సందర్భాల్లో డ్రిప్ ఇరిగేషన్ మరియు స్ప్రింక్లర్ వ్యవస్థలు నీటిని నేరుగా మొక్కల వేర్లకు సమర్థంగా అందించి వృథాను తగ్గిస్తాయి. మల్చింగ్ విధానం ద్వారా నేలలో తేమ నిల్వ ఎక్కువకాలం కొనసాగుతుంది, ఆవిరీభవనం తగ్గుతుంది, తద్వారా పంటలు ఎండ ఒత్తిడిని తట్టుకోగలవు. ఈ పద్ధతులు కలిపి నీటి వినియోగాన్ని సుమారు 30–50% వరకు తగ్గించే సామర్థ్యం కలిగి ఉంటాయి. అదేవిధంగా వర్షపు నీటిని సేకరించడం (రెయిన్వాటర్ హార్వెస్టింగ్), గ్రామ స్థాయి చెరువుల పునరుద్ధరణ, ఫార్మ్ పాండ్స్ నిర్మాణం ద్వారా స్థానిక నీటి నిల్వ సామర్థ్యం పెరుగుతుంది. ఇది భూగర్భ జలాల రీచార్జ్కు కూడా సహాయపడుతుంది. “ఒక బొట్టు నీరు – రెండు పంటలు” అనే భావనతో సూక్ష్మ నీటి నిర్వహణను అనుసరించడం ద్వారా ప్రతి నీటి బొట్టు సమర్థవంతంగా ఉపయోగించబడుతుంది. ఈ విధంగా నీటి యాజమాన్యం శాస్త్రీయంగా అమలైతే వ్యవసాయ స్థిరత్వం పెరిగి, ఎండకాల ప్రభావాలు గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు.
మూడవది, కాలానుగుణ విత్తనాల ఎంపిక వ్యవసాయ శాస్త్రంలో అత్యంత కీలకమైన అంశం, ముఖ్యంగా ఎల్ నినో వంటి వాతావరణ అస్థిరత పరిస్థితుల్లో ఇది మరింత ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంటుంది. ఖరీఫ్ కాలంలో వర్షపాతం అనిశ్చితంగా ఉండే అవకాశం ఉన్నందున తక్కువ వ్యవధిలో పంటను పూర్తి చేసే షార్ట్ డ్యూరేషన్ విత్తనాలు మరియు ఎండను తట్టుకునే అధిక సహనశక్తి కలిగిన రకాలను ఉపయోగించడం అవసరం. ఇవి వర్షాభావ పరిస్థితుల్లో కూడా పంట నష్టాన్ని తగ్గించగలవు.
రబీ కాలంలో నేలలో మిగిలిన తేమపై ఆధారపడే పంటలు—చిక్కుడు, శనగ వంటి పప్పుధాన్యాలు—ఎంపిక చేయడం శాస్త్రీయంగా అనుకూలం, ఎందుకంటే ఇవి తక్కువ నీటితోనే మంచి దిగుబడి ఇవ్వగలవు మరియు నేల సారాన్ని కూడా పెంచుతాయి. జైడ్ కాలంలో నీటి లభ్యత పరిమితంగా ఉండే పరిస్థితుల్లో కూరగాయల సాగు లేదా మైక్రో ఇరిగేషన్ ఆధారిత వ్యవసాయం అత్యంత సమర్థవంతమైన మార్గంగా పనిచేస్తుంది. అంతేకాకుండా, వాతావరణ మార్పులకు అనుగుణంగా అభివృద్ధి చేసిన క్లైమేట్ రెసిలియంట్ వేరైటీస్ వినియోగం ద్వారా అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, వర్షాభావం మరియు పంట ఒత్తిడిని తట్టుకునే సామర్థ్యం పెరుగుతుంది. ఈ విధంగా కాలానుగుణ విత్తనాల ఎంపిక వ్యవసాయ స్థిరత్వం మరియు రైతుల ఆదాయ భద్రతకు శాస్త్రీయంగా అత్యంత అవసరమైన వ్యూహంగా నిలుస్తుంది.
నాలుగవది, మట్టిసార నిర్వహణ (సాయిల్ హెల్త్ మేనేజ్మెంట్) వ్యవసాయ స్థిరత్వానికి అత్యంత కీలకమైన శాస్త్రీయ పద్ధతి, ముఖ్యంగా ఎల్ నినో వంటి ఎండకాల పరిస్థితుల్లో ఇది మరింత ప్రాముఖ్యత పొందుతుంది. ఆర్గానిక్ మట్టిసారం, గ్రీన్ మాన్యూరింగ్ మరియు బయోఫర్టిలైజర్స్ ఉపయోగించడం ద్వారా నేలలో సూక్ష్మజీవుల క్రియాశీలత పెరుగుతుంది, దీనివల్ల నేల నిర్మాణం మెరుగుపడి నీటి నిల్వ సామర్థ్యం అధికమవుతుంది. సేంద్రీయ పదార్థం ఎక్కువగా ఉన్న నేల నీటిని ఎక్కువకాలం నిల్వ ఉంచగలదు,
తద్వారా ఎండ ఒత్తిడిలో కూడా పంటలు జీవించగలవు. గ్రీన్ మాన్యూరింగ్ ద్వారా నేలలో సహజ నత్రజని పెరిగి పోషక సమతుల్యత సాధ్యమవుతుంది. బయోఫర్టిలైజర్స్ వాడకం రసాయన ఎరువులపై ఆధారాన్ని తగ్గించి పర్యావరణాన్ని రక్షిస్తుంది. ఈ విధంగా మట్టిసార నిర్వహణ వ్యవసాయ ఉత్పాదకతను పెంచడమే కాకుండా నీటి వినియోగ సామర్థ్యాన్ని కూడా మెరుగుపరుస్తుంది.
ఐదవది, ప్రభుత్వ సహాయం మరియు విధాన మద్దతు రైతులకు వ్యవసాయ స్థిరత్వంలో అత్యంత కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది, ముఖ్యంగా ఎల్ నినో వంటి వాతావరణ అనిశ్చిత పరిస్థితుల్లో ఇది మరింత అవసరం అవుతుంది. పంట బీమా పథకాలు (పీ.ఎం.ఎఫ్.బి.వై) రైతులకు వాతావరణ కారణంగా జరిగే పంట నష్టాల నుండి ఆర్థిక రక్షణ కల్పిస్తాయి. మైక్రో ఇరిగేషన్ సబ్సిడీలు డ్రిప్ మరియు స్ప్రింక్లర్ వ్యవస్థల అమలును సులభతరం చేసి నీటి వినియోగాన్ని తగ్గిస్తాయి. నాణ్యమైన విత్తనాల పంపిణీ పంటల దిగుబడిని పెంచడంలో సహాయపడుతుంది. వాతావరణ హెచ్చరికలు (ఆగ్రోమేట్ అడ్వైసరీస్) ద్వారా రైతులు వర్షపాతం, ఉష్ణోగ్రత మార్పులపై ముందస్తు సమాచారం పొందగలరు. రైతు వేదికలు, వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయాల మార్గదర్శకాలు మరియు కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు (కె.వి.కెస్) ద్వారా శాస్త్రీయ సలహాలు, శిక్షణలు లభిస్తాయి. ఈ సమగ్ర వ్యవస్థను సమర్థంగా ఉపయోగించడం ద్వారా రైతులు వాతావరణ మార్పులకు అనుగుణంగా తమ వ్యవసాయాన్ని సర్దుబాటు చేసుకోవచ్చు.
ఆరవది, వ్యవసాయ రంగంలో సహకార వ్యవస్థ (కలెక్టివ్ యాక్షన్) బలపడటం వనరుల సమర్థ వినియోగానికి మరియు వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి అత్యంత అవసరం.
రైతు సంఘాలు, నీటి వినియోగ సంఘాలు (వాటర్ యూసర్ అసోసియేషన్స్) మరియు పంటల సమూహ సాగు (క్లస్టర్ ఫార్మింగ్) ద్వారా నీరు, విత్తనాలు, ఎరువులు మరియు యంత్రాల వినియోగాన్ని సమన్వయంగా నిర్వహించవచ్చు. దీని ద్వారా ఖర్చులు తగ్గి, ఉత్పాదకత పెరుగుతుంది. ఎల్ నినో వంటి ఎండకాల పరిస్థితుల్లో నీటి వనరుల సమాన పంపిణీ, సమర్థ నిర్వహణ సాధ్యమవుతుంది. అదేవిధంగా, వ్యవసాయ విస్తరణ సేవలు బలోపేతం కావడం ద్వారా శాస్త్రీయ సమాచారం, వాతావరణ హెచ్చరికలు మరియు ఆధునిక సాంకేతిక పద్ధతులు గ్రామస్థాయికి వేగంగా చేరుతాయి. కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు (కె.వి.కెస్), రైతు వేదికలు మరియు స్థానిక వ్యవసాయ అధికారులు రైతులకు నిరంతర మార్గదర్శకత్వం అందించాలి. ఈ సమిష్టి ప్రయత్నాలు రైతులను వాతావరణ మార్పులకు సిద్ధం చేసి, వ్యవసాయాన్ని మరింత స్థిరమైన మరియు లాభదాయకమైన రంగంగా మార్చడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
మొత్తానికి, 2026–27 సూపర్ ఎల్ నినో ఒక తీవ్రమైన వాతావరణ సవాలు అయినప్పటికీ, సమన్వయంతో కూడిన శాస్త్రీయ చర్యల ద్వారా దీనిని అవకాశంగా మార్చుకోవచ్చు. రైతులు మొదటగా పంటల మార్పిడి, తక్కువ నీటి అవసరమున్న పంటల ఎంపిక, ఆధునిక నీటి సంరక్షణ పద్ధతులు అనుసరించాలి. శాస్త్రవేత్తలు వాతావరణ డేటాను నిరంతరం విశ్లేషించి, ప్రాంతాల వారీగా ముందస్తు హెచ్చరికలు, క్లైమేట్-రెసిలియంట్ విత్తనాల అభివృద్ధి చేయాలి. ప్రభుత్వాలు పంట బీమా, మైక్రో ఇరిగేషన్ సబ్సిడీలు, నీటి ప్రాజెక్టుల పునరుద్ధరణ మరియు రైతులకు తక్షణ సహాయ పథకాలను సమర్థంగా అమలు చేయాలి. సమాజం మరియు రైతు సంఘాలు కలిసి నీటి వినియోగాన్ని సమానంగా పంచుకుని, సమూహ వ్యవసాయ పద్ధతులను బలోపేతం చేయాలి. ఈ మూడు వ్యవస్థలు—రైతులు, శాస్త్రవేత్తలు, ప్రభుత్వం—ఒక సమన్వయ శృంఖలగా పనిచేస్తేనే వ్యవసాయం రక్షించబడుతుంది. దీని ద్వారా ఆహార ఉత్పత్తి స్థిరంగా కొనసాగి, దేశ ఆహార భద్రతను కాపాడుకోవడం సాధ్యమవుతుంది. ప్రకృతి సవాళ్లను ఎదుర్కోవడంలో శాస్త్రీయ ఆలోచన మరియు సమిష్టి బాధ్యతే ప్రధాన ఆయుధం.
– కొత్తపల్లి శ్రీనివాస్ రెడ్డి,
చైర్మన్ – ఆత్మ కమిటీ, పటాన్ చెరు,
మొబైల్ నెం. 9849028446.